DVD / CD RECENSIES
Mozart - Don Giovanni
Stichting Internationale Opera Producties en en het Combattimento Consort Amsterdam brengen in september allebei een 'Don Giovanni' van Mozart. Hierbij een aantal DVD en CD tips.
De
'Don Giovanni' uit Zürich van 2001 is een productie van het duo regisseur
Jürgen Flimm / dirigent Nikolaus Harnoncourt. In 1990 werkten ze
in Amsterdam voor het eerst met elkaar in 'Così fan tutte' en sindsdien zijn ze
onafscheidelijk. In 1993 deed het duo al een enscenering van de Mozart / Da
Ponto cyclus in Amsterdam. Jürgen Flimm (1941, Duitsland) komt uit het
theatervak en zijn stijl is onderhoudend, charmant en afwisselend. Hij schetst
levendige personages, die van het scherm spatten. Kijk bijvoorbeeld naar
de briljante herkenningsscène van Donna Anna en Don Giovanni in de eerste akte. Rodney Gilfry is een ideale Don Giovanni is zang en
uitstraling. Luister naar zijn prachtige mezzo voce in "Deh' vieni alla finestra".
De close-ups van zijn bezwete hoofd hadden ons echter bespaard kunnen worden.
Mede dankzij Harnoncourt zijn uitzonderlijk mooie lijnen te horen in zijn
"La ci darem la mano" met Zerlina. De Zerlina van Liliana Nikiteanu
klinkt opvallend donkerder dan de Donna Anna van Isabel Rey. Cecilia
Bartoli is een Donna Elvira in de traditie van Elisabeth Schwarzkopf.
Astmatisch, hysterisch en continu te hoog intonerend met drie verschillende
stemmen. De DVD wissel zit vreemd genoeg midden in de tweede akte. (Arthaus
DVD 100 328)
Dit
is de Salzburg Festival productie van 'Don Giovanni' uit 2006. Regisseur
Martin Kušej (1961, Oostenrijk) houdt ervan te shockeren en zijn
ensceneringen zijn precies, kil, uitdagend en radicaal. Deze 'Don Giovanni' is
één van zijn grootste successen. Het speelt zich af in een bordeel waar Donna
Anna lijkt te werken en haar vader en Don Giovanni te gast schijnen te zijn.
Zoals alle producties van Kušej zijn de scènes omgeven door vrouwelijke
seksualiteit en bloed. Het decor bestaat uit bewegende zuilen, wanden en deuren
en het is een steriele ruimte met TL verlichting waar geen daglicht komt. Kušej
vindt het leuk om te spelen met wie wat zingt en de woorden en interacties zijn
dan ook bij hem inwisselbaar. Leporello en Don Giovanni zingen in het begin en
aan het slot in de koelcel elkaars frasen en Leporello vermoordt Don Giovanni.
Waarom ook niet.... Je moet er maar van houden. Thomas Hampson is
een ongeloofwaardige Don Giovanni. Zijn stem is eenkleurig, heeft een "knödel"
en bezit geen boventonen. Zijn "Finch' han dal vino" is werkelijk niet om aan te
horen. Te hoog intonerend en schreeuwend begeeft hij zich door zijn partij. En
dat is jammer, want de rest van de bezetting is sterk. Ildebrando
d'Arcangelo is hier te horen in zijn glansrol van Leporello en Piotr
Beczala een prachtige Don Ottavio. Het is heerlijk om eens een volle
dramatische sopraan als Melanie Diener in de rol van Donna Elvira te
horen. Robert Lloyd is als Il Commendatore even nasaal als altijd en Donna
Anna is een maatje te groot voor Christine Schäfer. (Decca DVD 074
3162 7)
Deze
opname uit het Royal Opera House Covent Garden in Londen van 2008 is in
alle opzichten terughoudend. De enscenering is van de hand van Francesca
Zambello (1956, New York). Zij is de enige vrouw die zich bij de top tien
regisseurs van de wereld mag rekenen en maakte naam door haar medewerking aan de
oeropvoeringen van de drie opera's van de Amerikaanse componist Tobias Picker.
Haar producties zijn groots en netjes, in het Amerikaanse systeem een "must"
door de financiële achtergrond. Daar moeten producties moet werken en verkopen.
Dat is de reden waarom Zambello is Europa minder naam heeft gemaakt. Deze 'Don
Giovanni' is zoals gezegd terughoudend, maar erger nog zonder humor. De
openingsscène is knullig en de voorstelling wordt daarna al niet veel beter.
Simon Keenlyside is Don Giovanni,
Kyle Ketelsen is Leporello en
Joyce DiDonato is Donna Elvira. Allemaal prima zangers, die te
eendimensioneel blijven en zich niet echt thuis lijken te voelen in de regie. Marina Poplavskaya is een recht toe recht aan,
eenkleurige Donna Anna, die het geluid maar niet los lijkt te kunnen laten. Ramón Vargas
is een
Don Ottavio met teveel Italianità. Ook dirigent
Charles Mackerras
drukt geen duidelijke stempel op het geheel.
Calixto
Bieito (1963, Spanje) shockeerde met zijn brute en bloederige ‘Don Giovanni’
in 2001 bij de ENO het publiek zozeer, dat de Engelsen hem sindsdien zoveel
mogelijk mijden. Ook bij de opening van het seizoen 2001 /2002 in Hannover
zorgde deze enscenering al voor een schandaal. Deze DVD registratie uit 2002
is uit de Liceu Opera in Barcelona. Zelden werd de inhoud van ‘Don Giovanni’ zo
uitdrukkelijk voorgeschoteld. Bieito’s enscenering speelt zich af in een
voorstad van Barcelona met een verlaten bar, een auto en stadionschijnwerpers
vol geweld en buitensporige seks in de hang naar een mooier, rijker en beter
leven. Al bij de opening uit Don Giovanni zijn geslachtsdrift op de maat van
Leporello’s aria aan de gewillige Donna Anna op de achterbank van een auto. Haar
vader slaat met een baseballknuppel de achterruit in, waarna Don Giovanni hem
doodsteekt. In de finale komt vader uit de kofferbak tevoorschijn en in het
slotsextet liquideert de “gang” van zangers de geboeide Don Giovanni. Bieito’s
‘Don Giovanni’ is een radicale, maar ook consequente, psychologische en muzikale
enscenering en er wordt pakkend gezongen en overtuigend gespeeld. Wojtek
Drabowicz is een eenzame, wrede, maar ook betreurenswaardige Don Giovanni.
De Nederlandse tenor Marcel Reijans is te horen in zijn glansrol als de
sukkel Don Ottavio, waarvoor hij over de hele wereld veel wordt gevraagd. De
Oostenrijkse Regina Schörg als Donna Anna heeft een mooie, ronde sopraan
en dirigent Bertrand de Billy koos haar ook voor zijn studio-opname van
deze opera. Véronique Gens is Donna Elvira, die haar depressie te boven
komt met shoppen. Voor de liefhebbers! (Opus Arte 0921)
Even
weer bijkomen met een traditionele enscenering: De New York Metropolitan
opvoering uit 2000 van regisseur Franco Zeffirelli (1923, Italië).
Veteraan Zeffirelli deed met Maria Callas al 'Il Turco in Italia' in de Scala en
'Tosca' in Covent Garden. Zijn territorium is met name de Arena van Verona en de
Metropolitan van New York en daar kan hij grootse en overvloedige, kaskrakende
producties opzetten. In zijn ensceneringen is het decor het belangrijkste en zijn
de personages vaak ondergeschikt. In deze 'Don Giovanni' gaat hij ook clichés
niet uit de weg, maar hij heeft opmerkelijk veel aandacht besteed aan elk woord.
Elke scène bevat wel een bijzonder gevoelig, zwaar, verfijnd of droefgeestig
moment, dat het de moeite waard maakt. En het New Yorkse publiek is zoals altijd
gul met een lach en applaus. En wordt schitterend gezongen. De Don Giovanni van
Bryn Terfel is gegroeid sinds zijn CD opname op Decca van 1996. Dirigent
Georg Solti noemde zijn stem "eens in de honderd jaar". Terfels uitspraak,
uitdrukking, kleuren en gesteunde pianissimi zijn waanzinnig goed en hij is een
fenomenaal acteur. Ferruccio Furlanetto was in 1985 al Von
Karajans favoriete Leporello in Salzburg en nog steeds 's werelds beste dienaar
van Giovanni. Renée Fleming zingt met heerlijke, volle
sopraan. Ze spaart zichzelf geen moment inclusief het meedogenloze gebruik van
haar borststem en soms heeft ze een iets te romantische benadering van Donna Anna.
Maar haar aria "Non mi dir" is ingetogen, technisch feilloos en beeldschoon.
Solveig Kringelborn is een stijlvolle Donna Elvira met een aantrekkelijke
sopraan en interpretatief sterk. John Relyea, de winnaar van de Beverly
Sills Award van dit jaar, toont zich hier al als Masetto een grote belofte en
een bewijs dat de castmanagers van de Met weten wat ze doen. Paul Groves
is een beheerste Don Ottavio en zijn "Dalla sua pace" is een les in technische
perfectie. Met de coloraturen van "Il mio tesoro" heeft hij meer moeite.
James Levine kiest voor grootse, individuele en expressieve tempi. Met
kop en schouders boven de rest de beste DVD keuze! (DG DVD 073 4010)